Γιατί τα τρόλεϊ δεν χωρούν στο νέο μοντέλο αστικών συγκοινωνιών

IMC: η χαμένη ευκαιρία για τα τρόλεϊ της Αθήνας

Η συζήτηση για την ανανέωση του στόλου των αστικών συγκοινωνιών της Αθήνας επανέρχεται στο προσκήνιο μέσα από αναφορές σε leasing λεωφορείων και στη σταδιακή παραχώρηση συγκοινωνιακού έργου σε ιδιώτες. Παρουσιάζεται ως μια τεχνική και διαχειριστική επιλογή, με στόχο την ταχύτερη ανανέωση οχημάτων και τη μεγαλύτερη «ευελιξία» του συστήματος. Πίσω όμως από αυτή τη γλώσσα, διαμορφώνεται ένα νέο μοντέλο λειτουργίας των συγκοινωνιών — και μέσα σε αυτό, τα τρόλεϊ απουσιάζουν πλήρως.

Η απουσία αυτή δεν είναι τυχαία. Σε έναν συνολικό σχεδιασμό που αναφέρεται εκτενώς σε ηλεκτρικά λεωφορεία μπαταρίας, οχήματα φυσικού αερίου, χρηματοδοτική μίσθωση και ανάθεση έργου σε τρίτους, δεν υπάρχει καμία αναφορά στην ανανέωση του στόλου τρόλεϊ, στον εκσυγχρονισμό του δικτύου ή έστω στην αξιολόγηση σύγχρονων τεχνολογιών που αφορούν το συγκεκριμένο μέσο. Όταν ένα μέσο μεταφοράς δεν εντάσσεται ούτε ως μελλοντική επιλογή στον στρατηγικό σχεδιασμό, το μήνυμα είναι σαφές: δεν αποτελεί προτεραιότητα.

Το νέο μοντέλο αστικών συγκοινωνιών που περιγράφεται βασίζεται σε οχήματα χωρίς μόνιμη δέσμευση υποδομών, τα οποία μπορούν εύκολα να μισθωθούν, να αντικατασταθούν ή να παραχωρηθούν σε ιδιώτες παρόχους. Πρόκειται για μια λογική που ευνοεί την προσωρινή χρήση έναντι της δημόσιας ιδιοκτησίας και τον κατακερματισμό του συγκοινωνιακού έργου αντί για τον ενιαίο σχεδιασμό. Τα τρόλεϊ, ως σταθερό, ηλεκτροκίνητο και δικτυακό μέσο, δεν «ταιριάζουν» σε αυτή τη φιλοσοφία. Απαιτούν επενδύσεις σε πάγια υποδομή, μακροπρόθεσμο σχεδιασμό και ισχυρό δημόσιο ρόλο — στοιχεία που έρχονται σε αντίθεση με το μοντέλο του leasing και της σταδιακής παραχώρησης.

Σε αυτό το σημείο αναδεικνύεται και η μεγαλύτερη χαμένη ευκαιρία: η πλήρης απουσία οποιασδήποτε αναφοράς στην τεχνολογία IMC (In-Motion Charging). Τα τρόλεϊ IMC αποτελούν διεθνώς τη φυσική εξέλιξη του κλασικού τρόλεϊ, συνδυάζοντας τη συνεχή φόρτιση από την εναέρια γραμμή με σημαντική αυτονομία εκτός δικτύου. Επιτρέπουν ευέλικτες διαδρομές, εκτροπές και επεκτάσεις γραμμών, μειώνουν την ανάγκη για βαριές μπαταρίες και αξιοποιούν υφιστάμενες υποδομές.

Για την Αθήνα, τα IMC θα μπορούσαν να αποτελέσουν μια ρεαλιστική και οικονομικά αποδοτική λύση εκσυγχρονισμού του τρόλεϊ, χωρίς την ανάγκη πλήρους κατάργησης του δικτύου. Παρ’ όλα αυτά, στο πλαίσιο που περιγράφεται, η επιλογή αυτή αγνοείται πλήρως. Όχι επειδή είναι τεχνολογικά ανεπαρκής, αλλά επειδή δεν εντάσσεται εύκολα στο νέο μοντέλο λειτουργίας. Τα τρόλεϊ IMC προϋποθέτουν δημόσια επένδυση, μακροχρόνια στρατηγική και διατήρηση ελέγχου της υποδομής — στοιχεία που δεν συμβαδίζουν με τη λογική της «ευελιξίας» και της εκχώρησης έργου.

Έτσι, χωρίς να ανακοινώνεται επίσημα η κατάργησή τους, τα τρόλεϊ οδηγούνται σε σταδιακή απαξίωση: μη ανανέωση στόλου, φθορά υποδομών και αντικατάσταση γραμμών από μέσα που εξυπηρετούν καλύτερα το νέο πλαίσιο. Το ζήτημα, επομένως, δεν είναι αν τα τρόλεϊ έχουν τεχνικό μέλλον, αλλά αν υπάρχει πολιτική βούληση να διατηρηθεί ένα δημόσιο, μόνιμο και δικτυακό ηλεκτροκίνητο μέσο μέσα σε ένα σύστημα συγκοινωνιών που αλλάζει φιλοσοφία.

Σε αυτό το πλαίσιο, τα τρόλεϊ —και ιδιαίτερα τα IMC— δεν «περισσεύουν» επειδή είναι ξεπερασμένα, αλλά επειδή το νέο μοντέλο αστικών συγκοινωνιών δεν τα χωρά.

Ακολούθησε το ATHENS  TROLLEYBUS DRIVERS  στο Facebook .